chằng chéo

Những cành cây leo chằng chéo trên bờ rào tạo thành một bức tường xanh.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Mô tả trạng thái các vật thể (thường là dài, mảnh) bắt chéo, đan xen vào nhau một cách lộn xộn, không có trật tự rõ ràng: "chằng chéo" dùng để hình dung cảnh tượng nhiều thứ như dây, cành cây, đường nét... cắt ngang, chồng chéo lên nhau, tạo thành một mạng lưới rối rắm.
   • Mô tả sự phức tạp, rắc rối, không thông suốt do nhiều yếu tố cản trở lẫn nhau: "chằng chéo" còn được dùng với nghĩa bóng để chỉ những vấn đề, quy định, thủ tục... rối rắm, chồng chéo, gây khó khăn.

Ví dụ sử dụng

• Tính từ (nghĩa đen):

  • Những cành cây leo chằng chéo trên bờ rào tạo thành một bức tường xanh.
  • Trên bản đồ, các tuyến đường nhỏ chằng chéo như một mạng nhện.

• Tính từ (nghĩa bóng):

  • Các quy định chằng chéo khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong thủ tục hành chính.
  • Mối quan hệ chằng chéo giữa các nhân vật khiến câu chuyện trở nên phức tạp.

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như vị ngữ hoặc định ngữ: Từ này thường đứng sau danh từ để bổ nghĩa hoặc đứng sau động từ "một cách" để làm rõ trạng thái.
  • Hệ thống dây điện chạy chằng chéo khắp nơi.
  • Mọi thứ rối bời một cách chằng chéo.

Biến thể và từ gần giằng

• Chằng chịt (tính từ): Cũng diễn tả sự dày đặc, nhiều và rối rắm, nhưng thường nhấn mạnh mật độ dày hơn là sự cắt chéo. Ví dụ:
• Chéo (tính từ): Chỉ trạng thái hai vật cắt nhau tạo thành hình chữ X hoặc góc. Đây là yếu tố gốc tạo nên từ "chằng chéo". Ví dụ:

Từ đồng nghĩa

• Chồng chéo: Nhấn mạnh sự trùng lặp, đè lên nhau về chức năng, nhiệm vụ (thường dùng với nghĩa bóng). Ví dụ:
• Đan xen: Nhấn mạnh sự hòa quyện, kết hợp vào nhau, có thể mang sắc thái tích cực hơn. Ví dụ:
• Rối rắm: Nhấn mạnh vào trạng thái phức tạp, khó hiểu, khó gỡ.

Thành ngữ liên quan

• Chằng chéo như mớ bòng bong: Thành ngữ so sánh nhấn mạnh sự rối rắm, phức tạp đến mức khó có thể gỡ ra được.
  • Mối quan hệ ở cơ quan ấy chằng chéo như mớ bòng bong.